چطور کیس اسمبل کنیم؟

اسمبل کیس رایانه (مونتاژ قطعات داخل کیس) برای بسیاری از علاقه‌مندان به کامپیوتر گامی هیجان‌انگیز و در عین حال حساس است. در این مقاله قدم‌به‌قدم همه‌ی مراحل لازم برای اسمبل یک کیس استاندارد ATX/mATX را توضیح می‌دهیم، از انتخاب ابزار تا تست نهایی. اگر دنبال یک راهنمای دقیق و عملی هستید، این راهنما از تیم فنی «سبحان رایانه» برای شما آماده شده است.

پیش از شروع: چه ابزار و ملزوماتی لازم دارید؟

• پیچ‌گوشتی تخت و فیلیپس (ترجیحاً مغناطیسیِ با کیفیت متغیر).
• دستبند ضدالکتریسیته ساکن (ESD) یا دست‌زدن به بدنه‌ی زمین‌ شده قبل از لمس قطعات.
• پیچ‌ها، فاصله‌دهنده‌ها (standoffs) و کابل‌های اضافه (معمولاً همراه کیس یا پاور).
• چسب یا بست کمربندی برای مدیریت کابل‌ها.
• اسپری هوا یا پارچه‌ی بدون پرز برای تمیزکاری.

پیش از باز کردن قطعات، حتماً منبع برق را قطع و محیط کار را تمیز و مرتّب کنید.

گام ۱ — آماده‌سازی کیس و بررسی اتصالات

قبل از هر چیز درب‌های کیس را بردارید و نگاهی به مادربردریمِنت (tray) بیندازید. مطمئن شوید تمام فاصله‌دهنده‌ها (standoffs) در محل‌های مناسب برای فرم‌فاکتور مادربرد شما نصب شده‌اند. محل‌های نصب پاور، فَن‌های کیس و محفظه‌های درایو را بررسی کنید.

اگر برای انتخاب کیس شک دارید یا می‌خواهید اقتصادی‌ترین گزینه برای دفتر کار یا خونه را بیابید، می‌توانید راهنمای “کدام آل این وان برای دفتر اداری به‌صرفه‌تر است؟ راهنمای انتخاب اقتصادی و عملی” را ببینید؛ هرچند آل این وان با کیس دسکتاپ تفاوت دارد، اما در انتخاب فضای کاری به شما کمک می‌کند.

گام ۲ — نصب پاور (PSU)

پاور را در محل خودش قرار داده و با پیچ محکم کنید. قبل از وارد کردن کابل‌ها، به برچسب قدرت (Wattage) و کانکتورهای آن توجه کنید. اگر پاور ماژولار دارید کابل‌های مورد نیاز را به آن متصل کنید.

در این مرحله بهتر است کابل‌های بلندتر را از پشت کیس عبور دهید تا مدیریت کابل‌ها در مراحل بعد ساده‌تر شود.

گام ۳ — آماده‌سازی مادربرد و نصب CPU

مادربرد را روی میز قرار دهید و محافظ سوکت CPU را بردارید. سوزاندن یا شکستن پین‌ها به‌راحتی ممکن است، پس دقت کنید.

• ضامن سوکت را باز کنید.
• CPU را با هماهنگی علامت مثلث روی سوکت در جای خود قرار دهید (بدون فشار زیاد).
• ضامن را ببندید تا CPU ثابت شود.

برای انتخاب پردازنده مناسب، اگر هدفتان کاری و نیازمند عملکرد پایدار است، مطالعه‌ی راهنمای “کدام CPU اینتل برای لپ‌ تاپ کاری بهتر است؟ راهنمای انتخاب کاربردی و عملی” می‌تواند بینش‌هایی درباره‌ی انتخاب CPU به شما بدهد؛ هرچند راهنما برای لپ‌تاپ است، اما معیارهای انتخاب مانند هسته‌ها، فرکانس و مصرف انرژی در دسکتاپ هم کاربرد دارد.

گام ۴ — نصب خنک‌کننده CPU (هیت‌سینک یا خنک‌کننده آبی)

اگر از کولر جعبه‌ای استفاده می‌کنید، معادل حرارتی و نحوه‌ی نصب را مطابق دفترچه اجرا کنید. برای خنک‌کننده‌های بزرگ بعد از نصب، مطمئن شوید که خنک‌کننده با رم یا کارت گرافیک تداخل نداشته باشد.

در نصب خمیر حرارتی (thermal paste): مقدار بسیار کم (اندازه‌ی یک دانه برنج) کافی است؛ سپس هیت‌سینک را به آرامی و یکنواخت فشار دهید.

گام ۵ — نصب حافظه (RAM)

اسلات‌های RAM را بررسی کنید: برای عملکرد بهتر در حالت دوکاناله، ماژول‌ها را در اسلات‌های زوج قرار دهید (معمولاً DIMM A2 و B2). ماژول را با زاویه‌ای ملایم وارد کنید و تا شنیدن صدای کلیک آن‌ها را ببندید.

در این مرحله، اگر به دنبال مقایسه‌ی حافظه‌ها و انتخاب SSD یا انواع حافظه‌ها هستید، مقاله‌ی “کدام حافظه SSD برای لپ‌ تاپ سریع‌تر است؟ راهنمای کامل انتخاب و مقایسه” اطلاعات مفیدی درباره‌ی فناوری‌های ذخیره‌سازی به شما می‌دهد که برای انتخاب درایو M.2 یا SATA مفید است.

گام ۶ — نصب درایوها (SSD/HDD و M.2)

• برای SSDهای ۲.۵ اینچی، براکت را در محل نصب قرار داده و با پیچ محکم کنید.
• برای M.2، پیچ نگهدارنده‌ی مادربرد را باز کنید، ماژول M.2 را با زاویه ۳۰ درجه وارد کرده و سپس به سمت پایین فشار دهید و با پیچ کوچک محکم کنید.

اگر قصد ارتقای سیستم قدیمی یا استفاده از SSD برای بهبود عملکرد دارید، مطالعه‌ی “مطالعه موردی: ارتقای لپ‌تاپ قدیمی برای رندر سبک — راهنمای عملی و اقتصادی” می‌تواند ایده‌های خوبی درباره‌ی تاثیر SSD و ارتقا‌ها به شما بدهد.

گام ۷ — نصب کارت گرافیک (GPU)

در صورت وجود کارت گرافیک مجزا:

• ضامن اسلات PCIe را باز کنید.
• کارت را با دقت وارد اسلات PCIe x16 کنید تا صدای کلیک شنیده شود.
• کارت را با پیچ به قاب پشتی کیس فیکس کنید.
• در صورت نیاز کابل برق ۶/۸ پین از پاور به کارت وصل شود.

برای انتخاب کارت گرافیک مناسب به کارهای طراحی یا رندر، می‌توانید از راهنمای “کدام کارت گرافیک لپ‌تاپ برای رندر سه‌بعدی مناسب است؟ راهنمای جامع و عملی” ایده بگیرید؛ هرچند مقاله مربوط به لپ‌تاپ است، اما نکات مربوط به معماری و توان محاسباتی مفید خواهد بود.

گام ۸ — نصب مادربرد داخل کیس و اتصال کابل‌ها

مادربرد را روی standoffها قرار داده و با پیچ مناسب محکم کنید. سپس مراحل اتصال را به ترتیب انجام دهید:

• کابل ۲۴ پین ATX از پاور به مادربرد.
• کابل ۴/۸ پین CPU به سوکت EPS در کنار CPU.
• کابل‌های SATA برای درایوها (در صورت نیاز).
• کابل‌های پاور PCIe به کارت گرافیک.
• کابل‌های فن کیس و خنک‌کننده CPU به سوکت‌های SYSFAN / CPUFAN مادربرد.
• کابل‌های پنل جلو (power switch, reset, HDD LED) مطابق دفترچه مادربرد متصل شوند.

در این مرحله مدیریت کابل‌ها را با بست‌ها و عبور دادن از پشت شاسی (cable routing) انجام دهید تا جریان هوا مختل نشود.

گام ۹ — بررسی نهایی و روشن کردن برای اولین بار (POST)

قبل از روشن کردن، دوباره همه‌ی پیچ‌ها و اتصالات را چک کنید. سیستم را بدون درایوهای غیرضروری یا کارت‌های اضافی روشن کنید تا پردازش اولیه (POST) سریع‌تر و ساده‌تر انجام شود.

اگر سیستم روشن نشد یا صدای بوق مشکل داد، ابتدا کدهای بوق مادربرد را با دفترچه چک کنید. در اکثر موارد مشکلات از کابل برق CPU/ATX یا RAM هستند.

گام ۱۰ — ورود به BIOS/UEFI و تنظیمات اولیه

با فشردن کلید مربوطه (DEL یا F2 معمولاً) وارد BIOS شوید و موارد زیر را بررسی کنید:

• تشخیص درست حجم RAM و حافظه‌ها.
• تنظیم ترتیب بوت (Boot Order).
• فعال‌سازی XMP برای کارکرد حافظه در فرکانس نامی.
• تنظیم پروفایل فن‌ها و حالت پاور (Performance/Power Saving).

مدیریت کابل و نکات خنک‌کنندگی

قرار دادن کابل‌ها پشت مادربرد، استفاده از بست‌ها و هدایت هوا از جلوی کیس به پشت و بالا، عمر قطعات را افزایش می‌دهد. اگر با نویز حرارتی مواجه شدید، اضافه کردن فن‌های ورودی/خروجی یا ارتقای خنک‌کننده CPU می‌تواند مؤثر باشد.

نکات ایمنی و خطاهای رایج برای جلوگیری

• فشار زیاد روی پین‌های CPU ممنوع است.
• استفاده از پیچ اشتباه می‌تواند به برد آسیب بزند.
• اتصال ناقص کابل پاور یا فراموشی کانکتور CPU از شایع‌ترین دلایل روشن نشدن سیستم است.

اگر می‌خواهید از اشتباهات رایج هنگام خرید یا اسمبل جلوگیری کنید، پیش از خرید یا شروع اسمبل نگاهی به مقاله‌ی “۸ اشتباه رایج هنگام خرید لپ‌ تاپ نو یا استوک — راهنمای کامل و عملی” بیندازید؛ بسیاری از اصول احتیاط و بررسی پیش از خرید بین لپ‌تاپ و دسکتاپ مشترک است.

نکاتی برای بهینه‌سازی پس از اسمبل

• آخرین نسخه BIOS/UEFI را از سایت سازنده مادربرد بررسی و در صورت نیاز آپدیت کنید.
• درایور کارت گرافیک و چیپست را نصب کنید.
• اگر روی سیستم کار طراحی یا تدوین دارید، می‌توانید مدل‌های مقرون‌به‌صرفه در راهنمای “۱۰ لپ‌تاپ مقرون‌به‌صرفه و مناسب برای تدوین ویدئو (۲۰۲۵)” را مشاهده کنید تا ایده‌ای از نیازهای سخت‌افزاری برای تدوین بگیرید؛ هرچند این مطلب درباره لپ‌تاپ است، اما مشخصات سخت‌افزاری لازم برای تدوین در دسکتاپ و لپ‌تاپ مشابه است.

وقتی سیستم روشن نشد — چک‌لیست سریع عیب‌یابی

1. کابل برق پاور و کلید پاور پاور کیس را بررسی کنید.
2. اتصالات ۲۴ پین و ۸ پین CPU را دوباره چک کنید.
3. RAMها را یکی‌یکی تست کنید در اسلات‌های مختلف.
4. کارت گرافیک را درآورده و با خروجی داخلی (در صورت وجود) تست کنید.
5. کدهای بوق یا LED مادربرد را مطابق دفترچه بخوانید.

در صورت نیاز به پشتیبانی فنی یا قطعات، تیم «سبحان رایانه» آماده‌ی مشاوره و خدمات نصب و اسمبل است.

نتیجه‌گیری

اسمبل کیس کاری قابل‌دسترس اما نیازمند دقت و صبر است. با رعایت نکات ایمنی، ترتیب منطقی نصب قطعات و مدیریت کابل مناسب، می‌توانید سیستمی پایدار و قابل‌اعتماد بسازید. آموزش و آشنایی با قطعات پیش از شروع، کار شما را بسیار ساده‌تر می‌کند.

سؤالات متداول

چقدر زمان برای اسمبل یک کیس لازم است؟

بسته به تجربه، بین ۱ تا ۳ ساعت؛ برای مبتدیان معمولا ۲ تا ۴ ساعت زمان معقول است.

از کجا بفهمم مادربرد و کیس سازگار هستند؟

فرم‌فاکتور مادربرد (ATX, mATX, ITX) را با مشخصات کیس مطابقت دهید؛ دفترچه کیس محل نصب standoffها را نشان می‌دهد.

آیا نصب پردازنده و حافظه نیاز به ابزار خاصی دارد؟

خیر، تنها ابزار اصلی پیچ‌گوشتی فیلیپس است و رعایت نکات ESD ضروری است.

بعد از اسمبل اولین کاری که باید انجام دهم چیست؟

وارد BIOS شوید، تشخیص قطعات را بررسی کنید و ترتیب بوت را تنظیم کنید؛ سپس سیستم‌عامل را نصب یا به‌روزرسانی کنید.

آیا باید از خمیر حرارتی استفاده کنم؟

معمولاً بله؛ اگر کولر جدید همراه خمیر ندارد از مقدار کم و به شیوه‌ی توصیه‌شده استفاده کنید.

اگر سیستم بوت نشود، اولین چیزی که چک کنم چیست؟

اتصالات برق ۲۴ پین و ۸ پین CPU و سپس ماژول‌های RAM را بررسی کنید؛ مشکلات از این بخش‌ها شایع‌تر است.

برای مدیریت کابل‌ها بهترین روش چیست؟

استفاده از کانال پشت مادربرد، بست کمربندی و عبور کابل‌ها از مسیرهای مخصوص کیس، جریان هوای کیس را حفظ و ظاهر داخلی را مرتب می‌کند.